Cellulit czy obrzęk lipidowy (lipedema)? Jak odróżnić

Cellulit to cecha skóry, lipedema to choroba

Cellulit to cecha budowy tkanki podskórnej, a lipedema to przewlekła choroba tkanki tłuszczowej. Cellulit ma 80-90% kobiet po okresie dojrzewania i nie wymaga leczenia. Lipedema dotyczy mniejszej grupy, często boli i potrzebuje rozpoznania lekarskiego.

American Academy of Dermatology przypomina, że cellulit to naturalne rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, a nie choroba. Lipedema (obrzęk lipidowy) według wytycznych to choroba luźnej tkanki łącznej u kobiet, z guzkowatą i włóknistą tkanką tłuszczową na pośladkach, biodrach i kończynach. Bywa bolesna i trudno ją zredukować dietą, ćwiczeniami, a nawet operacją bariatryczną.

Sama nazwa myli. „Obrzęk lipidowy” brzmi jak zwykły obrzęk, a chodzi o nieprawidłowe nagromadzenie tkanki tłuszczowej, które może dawać uczucie ciężkich nóg.

Infografika · Porównanie

Cellulit a lipedema

Cecha Cellulit Lipedema

Czy to choroba Nie, cecha budowy tkanki podskórnej Tak, przewlekła choroba tkanki tłuszczowej

Ból i tkliwość Zwykle brak Częsty, skóra bywa tkliwa przy dotyku

Siniaki Bez szczególnej skłonności Łatwo powstają, nawet po lekkim uderzeniu

Rozkład zmian Dołeczki na udach i pośladkach, mogą być nieregularne Obustronne, symetryczne pogrubienie nóg, czasem ramion

Stopy i dłonie Bez zmian Oszczędzone, zmiany dotyczą kończyn bliżej tułowia

Reakcja na dietę i ruch Skóra często się wygładza lub zmienia Tkanka często słabo zmniejsza się po diecie i ćwiczeniach

Jak wygląda lipedema?

Typowy zestaw to symetryczne pogrubienie nóg, ból przy dotyku, łatwe siniaki i oszczędzone stopy. Przegląd opisuje lipedemę jako chorobę z obustronnym obrzękiem, siniakami i bólem, w której dalsze części kończyn pozostają szczupłe. Właśnie to odróżnia ją od obrzęku limfatycznego, który obejmuje też stopę.

Brytyjska służba zdrowia (NHS) dodaje, że skóra może przypominać skórkę pomarańczową, a do tego dochodzą dyskomfort, siniaki i ciężkość. Zmiany są zwykle obustronne, mogą się uruchamiać przy zmianach hormonalnych i nie wynikają z nadwagi.

Jeśli rozpoznajesz u siebie kilka z tych cech naraz, nie traktuj ich jako „mocniejszego cellulitu”.

Infografika · Lista kontrolna

Sygnały, że to może być lipedema

• Obie nogi są pogrubiałe symetrycznie
• Stopy są szczupłe, a zmiany kończą się wyraźnie powyżej nich
• Dotyk w okolicy ud i łydek jest bolesny lub tkliwy
• Siniaki powstają łatwo, bez wyraźnego urazu
• Nogi są ciężkie i obolałe, zwłaszcza pod koniec dnia
• Zmiany nasiliły się w okresie dojrzewania, ciąży lub menopauzy
• Dieta i ćwiczenia słabo wpływają na obwód nóg

Po czym poznać, że to nie tylko cellulit?

Alarmem jest połączenie bólu, siniaków i symetrycznego pogrubienia nóg przy szczupłych stopach. Pojedynczy objaw niczego nie przesądza. Zmęczone nogi po dniu przy biurku, siniak po uderzeniu w róg stołu czy nierówności na udach zna wiele osób i same w sobie nie wskazują na chorobę.

Pomaga też spojrzenie na reakcję na dietę i ruch. Cellulit często zmienia się razem z masą ciała, choć u części osób odchudzanie go nasila. Przy lipedemie nogi mogą zostać grube mimo diety i treningu, a góra ciała szczupła. To nie jest brak silnej woli, tylko możliwy objaw choroby.

Zmiany często nasilają się w okresach hormonalnych: w dojrzewaniu, ciąży, menopauzie. Cellulit też, więc ta wskazówka nie rozstrzyga sprawy. Szybki test na cellulit oceni wygląd skóry, ale lipedemy nie rozpozna. Zawiera za to pytanie ostrzegawcze o właśnie te objawy.

Czy cellulit i lipedema mogą występować razem?

Tak i to utrudnia samodzielną ocenę. Skóra przy lipedemie bywa miejscami jak skórka pomarańczowa, bo obie zmiany lubią te same okolice: uda, pośladki i biodra. Dołeczki cellulitu widać więc także u osób z lipedemą.

Infografika · Mapa ciała

Gdzie występują zmiany

1. 1
   Pośladki

   Cellulit: dołeczki. Lipedema: pogrubienie obejmujące biodra i pośladki.

2. 2
   Tył ud

   Cellulit: falistość. Lipedema: obustronne pogrubienie, często guzkowata tkanka.

3. 3
   Łydki

   Cellulit występuje tu rzadko. Przy lipedemie łydki są pogrubiałe, a stopy szczupłe.

4. 4
   Ramiona

   Lipedema może obejmować ramiona, cellulit rzadziej.

Jeśli oprócz cellulitu masz ból, siniaki i symetryczne pogrubienie nóg, opieraj się na ocenie lekarza, nie na wyglądzie skóry. Stopnie samego cellulitu opisujemy w poradniku o stopniach cellulitu.

Czego nie zrobią kosmetyki i zabiegi na cellulit

Lipedemy nie leczą. Kosmetyk może nawilżyć i wygładzić skórę, ale choroby tkanki tłuszczowej nie zmieni. Dlatego w tym artykule nie polecamy żadnych produktów. Przy takich objawach pierwszym krokiem jest diagnoza.

Zanim wydasz pieniądze na zabiegi aparaturowe, zapytaj lekarza, czy w ogóle są dla Ciebie. Badania nad zabiegami na cellulit dotyczą cellulitu, nie lipedemy, więc nie przenoś ich wyników na bolesną, zmienioną tkankę. To, że coś pomaga na dołeczki, nie znaczy, że będzie bezpieczne w lipedemie.

Jak przygotować się do wizyty u lekarza

Zrób zdjęcia nóg i spisz objawy, bo lekarz opiera się na wywiadzie i badaniu. Zanotuj, od kiedy nogi się zmieniły, czy to było w ciąży lub w menopauzie, czy boli przy dotyku i czy siniaki pojawiają się bez urazu. Dopisz, co już próbowałaś: dietę, ćwiczenia, kosmetyki, masaże. Lekarz zapyta też o historię masy ciała i o podobne zmiany u kogoś z rodziny.

Nie musisz przed wizytą chudnąć ani „poprawiać” skóry. Pokaż ją taką, jaka jest.

Jeśli lekarz lipedemy nie potwierdzi, wróć do pielęgnacji, ruchu i oceny postępów. Zacznij od poradnika jak zlikwidować cellulit, czyli przeglądu metod z oceną dowodów.

Co, gdy lekarz nie rozpozna lipedemy?

Poproś o dokładniejsze badanie i zapytaj, co jeszcze może tłumaczyć objawy. Lipedemę trzeba odróżnić od obrzęku limfatycznego i od otyłości, a opiera się to na objawach: bólu, siniakach i oszczędzonych dalszych częściach kończyn.

Jeśli dolegliwości się utrzymują, a pierwsza opinia ich nie wyjaśniła, rozważ konsultację u innego specjalisty, na przykład flebologa. Zabierz zdjęcia, listę objawów i informację, co już próbowałaś. Rozmowa będzie wtedy konkretna.

Kto choruje na lipedemę?

Kobiety, zwykle w okresach zmian hormonalnych, ale dokładna przyczyna nie jest poznana. Wytyczne opisują lipedemę u kobiet z guzkowatą tkanką tłuszczową na pośladkach, biodrach i kończynach. Hormony wydają się ważne, choć mechanizm pozostaje niejasny. NHS zaznacza, że choroba nie wynika z nadwagi.

Wiarygodnego odsetka kobiet z lipedemą nie podajemy. Kontrast z cellulitem i tak widać bez liczb: cellulit jest powszechny i nie jest chorobą, lipedema jest chorobą.

Ruch i pielęgnacja przy lipedemie

Spokojny ruch i delikatna pielęgnacja zwykle nie szkodzą, ale zakres zabiegów ustal z lekarzem. Nie znamy badań o ćwiczeniach i masażu przy lipedemie, więc nie będziemy tu niczego zalecać z pewnością. Wiadomo tylko, że tkanka bywa bolesna, więc intensywny masaż, bańki czy zabiegi aparaturowe mogą jej nie służyć.

Zacznij od ruchu, który nie boli, na przykład spaceru po osiedlu albo pływania na basenie, i obserwuj reakcję nóg. Kosmetyków antycellulitowych nie traktuj jak leczenia, a przed każdym zabiegiem zapytaj lekarza, czy jest dla Ciebie bezpieczny.