Co to jest cellulit? Budowa skóry i dlaczego dotyczy głównie kobiet

Czym jest cellulit i dlaczego ma tyle nazw?

Cellulit to drobne zagłębienia i grudkowatość skóry, najczęściej na udach, pośladkach i brzuchu. W literaturze medycznej nazywa się go lipodystrofią ginoidalną, a w rozmowach skórką pomarańczową. Wszystkie trzy określenia opisują to samo.

Nazwa ma długą i zagmatwaną historię. Przegląd z 2010 roku pokazuje, jak z czasem zmieniało się rozumienie cellulitu i proponowanych przyczyn. Autorzy innego przeglądu, z 2000 roku, dodają, że brak wiedzy i oportunizm części profesjonalistów oraz mediów podsycały spór o naukowe podstawy tego pojęcia. Stąd bierze się dobra zasada: im głośniejsza obietnica „usunięcia przyczyny”, tym ostrożniej ją czytaj. Nie jest jasne, o jaką przyczynę miałoby chodzić.

Łatwo go też pomylić z podobnie brzmiącym „cellulitis”. To bakteryjne zapalenie skóry i tkanki podskórnej, które leczy lekarz. Różnice opisujemy w artykule cellulit a cellulitis.

Cellulit to nie choroba

Cellulit jest naturalną cechą budowy tkanki podskórnej, a nie schorzeniem. Amerykańskie towarzystwo dermatologiczne podkreśla, że większość kobiet, także bardzo sprawnych, ma cellulit i jest to po prostu naturalne nagromadzenie tłuszczu. Już w pracy z 1978 roku autorzy pisali, że u kobiet to zjawisko w istocie normalne. Polski przegląd dermatologiczny zalicza go zresztą do najczęstszych zespołów lipodystrofii u kobiet po okresie dojrzewania.

Jeśli Ci przeszkadza, możesz spróbować poprawić jędrność skóry i zmniejszyć widoczność dołków. Nie masz jednak czego „leczyć”. Konkretne sposoby opisaliśmy w poradniku jak pozbyć się cellulitu.

Są natomiast stany, które z wierzchu wyglądają podobnie, a chorobami są. Jeśli skóra boli, nogi są symetrycznie pogrubiałe, a stopy szczupłe, albo pojawia się zaczerwienienie, ciepło i obrzęk, umów wizytę u lekarza.

Co dzieje się pod skórą?

Tłuszcz pod skórą jest podzielony włóknistymi przegrodami. W cellulicie płaciki tłuszczu uwypuklają się ku skórze, a przegrody ją ściągają. Efekt przypomina pikowany materac: wypukłości to płaciki, a zagłębienia to miejsca, w których przegroda trzyma skórę.

Badanie USG 50 kobiet wykazało włókniste pasma w 97,6% zbadanych dołków. Większość biegła skośnie względem skóry, a ponad 90% wychodziła z powięzi powierzchownej. Dołki mają więc konkretny element anatomiczny i nie biorą się znikąd.

Ciekawy jest drugi wynik. Badanie rezonansem magnetycznym 60 kobiet nie pokazało różnic w anatomii płacików tłuszczu między wypukłymi zmianami a obszarami kontrolnymi. Za to większe nasilenie szło w parze z wiekiem i wyższym BMI. Cellulit to zatem splot budowy przegród, tkanki tłuszczowej i właściwości skóry. Przegląd z 2023 roku dorzuca zaburzone krążenie limfatyczne i krwionośne oraz łagodny stan zapalny, ale to na razie hipotezy.

Infografika · Porównanie

Przegrody pod skórą: kobiety a mężczyźni

Cecha Kobiety Mężczyźni

Cellulit po okresie dojrzewania Ma go 80-90% kobiet Występuje rzadko

Liczba zrębów łączących powięź ze skórą (płacików) Średnio 7,51 Średnio 10,05

Siła potrzebna do zerwania przegród Średnio 23,3 N Średnio 38,5 N

Skutek dla skóry Płaciki tłuszczu łatwiej uwypuklają się ku skórze Skóra jest mocniej utrzymywana, cellulit mniej widoczny

Dlaczego cellulit dotyczy głównie kobiet?

U kobiet przegrody są słabsze, więc tłuszcz łatwiej wypycha skórę. W badaniu 20 dawców (10 mężczyzn i 10 kobiet) u mężczyzn naliczono więcej zrębów łączących powięź powierzchowną ze skórą. Siła potrzebna do ich zerwania wynosiła średnio 38,5 N, a u kobiet 23,3 N.

Do tego dochodzą hormony. Przeglądy wskazują, że estrogeny wpływają na tkankę łączną i krążenie, a ich spadek w menopauzie obniża produkcję kolagenu i elastyny. W jakim stopniu każdy czynnik odpowiada za cellulit u konkretnej osoby, tego nie wiadomo. Szczegóły są w artykule przyczyny cellulitu.

U mężczyzn cellulit zdarza się rzadko. Opisywano go m.in. u mężczyzn z cechami sfeminizowania hormonalnego. Więcej w poradniku cellulit u mężczyzn.

Jak często występuje i gdzie go widać?

Statystyka jest dość jednoznaczna: 80-90% kobiet po okresie dojrzewania. Taką liczbę podaje przegląd systematyczny 67 badań i późniejszy krótki przegląd. To jedna z najczęstszych cech wyglądu, a nie wyjątek, o którym trzeba się martwić.

Najlepiej widać go na pośladkach oraz na tylnych i bocznych częściach ud, rzadziej na brzuchu. Tak samo opisuje to DermNet. Osobne artykuły o poszczególnych okolicach znajdziesz w kategorii lokalizacja cellulitu.

Infografika · Mapa ciała

Gdzie najczęściej widać cellulit

1. 1
   Pośladki

   Najczęstsze miejsce. Na stojąco i w bocznym świetle widać je najlepiej.

2. 2
   Tył ud

   Tył i boczne części ud. Często razem z pośladkami.

3. 3
   Brzuch

   Rzadziej niż na udach i pośladkach, ale to też typowe miejsce.

Stopnie nasilenia cellulitu

Nasilenie opisuje się w skalach. Najczęściej używana jest czterostopniowa skala Nürnbergera-Müllera, od 0 do 3. Sprawdza ona, kiedy widać nierówności: po uszczypnięciu, na stojąco czy także na leżąco. Dokładniejsza skala Hexsel ocenia pięć cech, między innymi liczbę i głębokość zagłębień oraz wiotkość skóry.

Lekarze i badacze używają ich do oceny przebiegu i efektów zabiegów. Ty możesz zrobić prostą ocenę w domu, przed lustrem. Zajrzyj do poradnika stopnie cellulitu albo zrób krótki test na cellulit.

Co z tego wynika w praktyce?

Skoro cellulit jest normalną cechą skóry, celem nie musi być „zero cellulitu”. Wystarczy komfort i skóra, z której jesteś zadowolona. Przeglądy badań nie wskazują metody, która usuwa go na stałe. Najlepiej udokumentowane są te działające na włókniste przegrody, a kosmetyki dają efekty umiarkowane.

Jeśli chcesz coś zmienić, zacznij od rzeczy bezpiecznych: ruchu, regularnej pielęgnacji i oceny po kilku tygodniach. Pełną kolejność działań znajdziesz w poradniku o tym, jak pozbyć się cellulitu, a jeśli masz wątpliwości co do tego, co słyszysz o cellulicie, sprawdź mity o cellulicie.

Infografika · Mity i fakty

Cellulit: najczęstsze nieporozumienia

• MitCellulit to choroba

  FaktTo cecha budowy tkanki podskórnej, a nie schorzenie. Większość kobiet ma ją w jakimś stopniu.

• MitCellulit mają tylko osoby z nadwagą

  FaktPojawia się też u szczupłych kobiet, choć z wyższym BMI zwykle jest go więcej.

• MitCellulit to to samo co cellulitis

  FaktCellulitis to bakteryjne zapalenie skóry, które trzeba leczyć. Cellulit to cecha wyglądu.