Cellulit a hormony: estrogeny, cykl, antykoncepcja i tarczyca

Czy hormony powodują cellulit?

Hormony, zwłaszcza estrogeny, uznaje się za jeden z czynników cellulitu, ale nie za jego jedyną przyczynę. Przegląd 26 artykułów opisuje cellulit jako zjawisko wieloczynnikowe i wymienia wśród przyczyn architekturę tkanki łącznej oraz działanie estrogenów. Polski przegląd dorzuca zaburzenia hormonalne, dysfunkcję śródbłonka i predyspozycje genetyczne.

Argument za hormonami jest pośredni: cellulit zaczyna się po dojrzewaniu i dużo częściej dotyczy kobiet. Klasyczna praca z 1978 roku opisała jego anatomiczne i hormonalne podłoże, a także cellulit u mężczyzn o zmienionym tle hormonalnym. To jednak obserwacje i hipotezy, nie dowód na konkretny mechanizm.

W internecie łatwo trafić na hasła w stylu „cellulit to tylko kwestia estrogenów” albo „zrównoważ hormony, a dołeczki znikną”. Badania takich obietnic nie potwierdzają.

Infografika · Co mówią badania

Hormony a cellulit: co jest pewne, a co nie

• Brak dowodów
• Słabe dowody
• Umiarkowane dowody
• Dobre dowody

• Cellulit zaczyna się po okresie dojrzewania Dobre dowody

  Przeglądy podają, że dotyczy 80-90% kobiet po dojrzewaniu, co zgadza się z udziałem hormonów, ale go nie dowodzi.

• Estrogeny wpływają na naczynia i tkankę łączną Słabe dowody

  Przeglądy opisują ich wpływ na przepuszczalność naczyń i kolagen. To hipoteza, nie ustalony mechanizm.

• Spadek estrogenów po menopauzie nasila cellulit Słabe dowody

  Przegląd opisuje mechanizm (mikrokrążenie, kolagen), ale to opis możliwego mechanizmu, bez badań potwierdzających wpływ na wygląd.

• Antykoncepcja hormonalna zmienia cellulit Brak dowodów

  Brak jednoznacznych badań. Antykoncepcja była uwzględniana tylko jako czynnik w badaniu genetycznym.

• Choroby tarczycy wywołują cellulit Brak dowodów

  Brak danych, ale nie da się tego związku też wykluczyć.

Jak estrogeny mogą wpływać na skórę?

Według przeglądów działają na naczynia krwionośne, tkankę tłuszczową i produkcję kolagenu. W przeglądzie o cellulicie w menopauzie opisano, że niskie stężenie estrogenów zwiększa przepuszczalność naczyń i obniża ich napięcie, co psuje mikrokrążenie, a do tego spada produkcja kolagenu typu I i III oraz elastyny.

Brzmi sensownie, ale to jeszcze nie dowód, że zmiana poziomu hormonów zmieni wygląd cellulitu. Nowsza hipoteza łączy cellulit z gromadzeniem w tkance tłuszczowej ud i pośladków endogennych lipopolisacharydów, czyli składników ścian bakterii. Jej autorzy sami podkreślają, że to hipoteza, nie fakt.

Hormonalne tło w kolejnych etapach życia opisujemy w artykułach cellulit w ciąży i cellulit w menopauzie.

Infografika · Oś czasu

Cellulit w kolejnych etapach hormonalnych życia

1. DojrzewanieZaczyna się cellulit

   Zmieniają się hormony i rozkład tkanki tłuszczowej. U większości kobiet po tym okresie pojawia się cellulit.

2. Wiek rozrodczyCykl i antykoncepcja

   Wygląd skóry może się zmieniać w ciągu cyklu, prawdopodobnie przez wahania zatrzymania wody. Mocnych badań brak.

3. CiążaZmiany hormonalne i masy ciała

   DermNet wymienia ciążę wśród czynników cellulitu. Mechanizm nie jest dokładnie poznany.

4. MenopauzaSpadek estrogenów

   Mniej kolagenu i elastyny, gorsze napięcie naczyń. Skóra staje się bardziej wiotka, co uwydatnia cellulit.

Tabletki antykoncepcyjne i cellulit

Nie znamy wiarygodnych badań, które rozstrzygałyby, czy tabletki zmieniają cellulit. Antykoncepcja pojawia się tylko w badaniu genetycznym, gdzie autorzy korygowali wyniki o wiek, BMI, stosowanie antykoncepcji i palenie, żeby wyodrębnić wpływ genów. Czy zmienia cellulit, tego tam nie sprawdzano.

Nie da się więc powiedzieć ani że tabletki go nasilają, ani że nie. Szczegółowy komentarz o tym wątku jest w siostrzanym serwisie: tabletki antykoncepcyjne a cellulit. Zasada jest jedna: wygląd skóry to zły powód, żeby samodzielnie odstawiać albo zmieniać antykoncepcję.

Cykl miesiączkowy i wygląd skóry

U wielu kobiet skóra wygląda inaczej w różnych dniach cyklu. Najczęściej wiąże się to z wahaniami zatrzymania wody i uczuciem obrzęku przed miesiączką. Cellulit w kolejnych fazach cyklu nie był mierzony, więc to obserwacja, nie ustalony fakt.

Praktyczny wniosek: nie oceniaj skóry w jednym, przypadkowym dniu. Chcesz śledzić postępy? Rób zdjęcia w tej samej fazie cyklu i w tych samych warunkach. Protokół opisuje poradnik jak mierzyć efekty walki z cellulitem.

Czy tarczyca ma związek z cellulitem?

Związek cellulitu z chorobami tarczycy nie jest potwierdzony, więc nie wolno twierdzić, że niedoczynność albo nadczynność go wywołują. Wiadomo za to z ogólnej wiedzy medycznej, że choroby tarczycy mogą dawać obrzęki, zmiany masy ciała i suchość skóry, a to zmienia wygląd ud i bioder.

Jeśli oprócz zmian skóry masz zmęczenie, uczucie zimna lub gorąca, wypadanie włosów, kołatanie serca albo nietypowe zmiany masy ciała, zapytaj lekarza o badanie hormonu TSH. To badanie krwi, które pokazuje, jak pracuje tarczyca. Traktuj to jako wskazówkę, kiedy się zbadać, a nie metodę leczenia cellulitu.

Co robić, gdy podejrzewasz hormonalne tło

Zacznij od lekarza, a nie od suplementów czy „kuracji hormonalnych” z internetu. Sam cellulit nie jest powodem do badania hormonów. Robi się je dopiero, gdy towarzyszą mu inne objawy z listy wyżej.

Na wizytę zapisz objawy, daty i leki, a o cellulit zapytaj na końcu, jako jedno z wielu pytań. Lekarzowi przyda się obraz całości: regularność cykli, zmiany masy ciała, zmęczenie, nastrój, sen, antykoncepcja lub terapia hormonalna. Pomogą też zdjęcia skóry z kilku miesięcy. Leków „na cellulit” nie ma, ale jeśli badania pokażą zaburzenia, ich leczenie ma sens niezależnie od skóry.

Równolegle rób to, co działa bez względu na hormony: ruch, trening siłowy, stabilna masa ciała i regularna pielęgnacja. Ranking metod według dowodów jest w poradniku sposoby na cellulit, a o przyczynach niezwiązanych z hormonami piszemy w artykule przyczyny cellulitu.

Infografika · Lista kontrolna

Kiedy zbadać hormony u lekarza

• Miesiączki są nieregularne, bardzo skąpe lub ich brak
• Nagle zmieniła się masa ciała bez zmiany diety
• Masz stałe zmęczenie, uczucie zimna lub kołatanie serca
• Pojawiły się zmiany skóry i włosów: trądzik, nadmierne owłosienie, wypadanie włosów
• Nogi są bolesne, pogrubiałe symetrycznie i łatwo się na nich pojawiają siniaki
• Zmieniasz lub planujesz zmienić leczenie hormonalne

Lipedema bywa mylona z cellulitem hormonalnym

Według wytycznych lipedema rozwija się w okresach zmian hormonalnych: w dojrzewaniu, ciąży i menopauzie. To choroba tkanki tłuszczowej u kobiet, z guzkowatym tłuszczem na pośladkach, biodrach i kończynach, często bolesna. Cellulitem nie jest i rozpoznaje ją lekarz.

Jeśli nogi są pogrubiałe symetrycznie, bolesne przy dotyku i łatwo na nich o siniaki, a stopy pozostają szczupłe, nie szukaj odpowiedzi w kosmetykach. Różnice opisuje artykuł cellulit a obrzęk lipidowy.